محمد عسگری
قاعده مهم در دعا و استجابت :
خداوند متعال در قرآن کریم وعده اجابت دعای دعا کنندگان را داده است .و قال ربکم ادعونی استجب لکم .
و مالک و پروردگار شما فرمود که مرا بخوانید ( دعا داشته باشید و اظهار نیاز کنید ) تا من هم جوابتان دهم .
اصل اولیه در دعا اجابت دعاست و این وعده حق الهیست ولی رد دعا و عدم اجابت آن مربوط به بنده هست . چون خداوند می فرماید :
انما یتقبل الله من المتقین – خداوند از تقوا پیشگان می پذیرد .
یعنی تحقق وعده الهی منوط به تحقق حقیقت دعا از ناحیه دعا کنندگان است و دعا کننده باید در اعمال خود فحص و جستجو نماید که چه مقدار مراعات تقوای الهی را نموده است . چنان که حضرت باری تعالی در قرآن می فرماید :
و من یتق الله یجعل له مخرجا و یرزقه من حیث لا یحتسب .
هر کس تقوا و پرهیزگاری پیشه می کند ( مراعات واجب و حرام الهی در حد علم و در حد قدرت ) خداوند برای او گشایش ایجاد می کند و رزق او را از جایی که گمان نمی کند میدهد .
برای درک بهتر از دعا دعا کننده می بایست آگاهی های مقدماتی از دعا داشته باشد مانند :
اولین آگاهی :
دعا کننده در دو مطلب تجدید نظر نماید :
1 – تجدید نظر در عملکرد خود نسبت به حق الله .
2 – تجدید نظر در عملکرد خود نسبت به حق مخلوق ( حق الناس و حق نفس و حتی حق حیوان ) .
کج فهمی در دعا :
بسیاری از موانع و مشکلات بشر ناشی از کج فهمی و ملاکات نادرست و اعمال نامناسب در زندگیست ، که با تجدید نظرو تغییر عملکرد در آنها بالتّبع مشکلات و گرفتاری های او نیز برطرف می شود . در حالیکه نادانسته می خواهد مشکلات خود را صرفاّ با دعا حل و فصل نماید ، و چون تغییری در نگرشها و اعمال خود ایجاد نمی کند از دعا هم نفع چندانی نمی برد و در نتیجه دچار کج فهمی در دعا شده ، نسبت به دعا دچار شک و بدبینی می شود و رویکرد منفی به آن پیدا می کند و همین عامل هست که اینان را از طلب کردن از خالق بی نیاز به مخلوق سراسر نیازمند می کشاند . مراجعه به رمّالان و جادوگران و دعانویسان را باید نتیجه این کج فهمی از دعا دانست .
دومین آگاهی :
دعا کننده بداند که اگر توفیق دعا کردن پیدا نموده قطع و یقین خدا آن را مستجاب می فرماید ، اگر چه از کیفیت و زمان و مکان آن مطلع نباشد . چون خداوند بهتر از هرکس به خیر و مصلحت بندگان آگاه است ، ممکن است مصلحت دعا کننده در تبدیل حاجت خواسته شده به حاجتی دیگر و یا تأخیر در اجابت آن باشد . و یا ممکن است دعایی بر خلاف موازات دعای ما یا دعا شونده باشد که آن اولی به استجابت باشد .
سومین آگاهی :
دعا کننده بداند که اصل در دعا عبادت است آنهم عبادتی که او را به مرکز دایره قدرت و ثروت و آرامش عالم پیوند می دهد و بر آورده شدن حاجات فرع است . و طبیعتاّ چون که صد آمد نود هم پیش ماست ، هر کس خدا را داشته باشد همه چیز دارد و آن که او را ندارد چه دارد ؟ .
چهارمین آگاهی :
دعا کننده بداند که خداوند علاوه بر امکانات و نعمات ظاهری که در اختیار بندگان قرار داده است ، یک سری از نعمتهای دیگر را موکول به درخواست بنده و اصرار و الحاح نموده است ، که اگر بنده از خداوند طلب نمود و یا در طلب کردن آن حاجت الحاح و پافشاری کرد ، ایجاد مصلحت می شود که خدای متعال آن نعمت را به اوعنایت بفرماید . و بداند که مصلحت دعا کردن با بنده و مصلحت اجابت با خداست .
پنجمین آگاهی :
دعا کننده بداند که دعا نباید خلاف تکوین و تشریع الهی باشد .
ششمین آگاهی :
دعا کننده در دعا ضرورتهای فردی یا اجتماعی را لحاظ نماید .
هفتمین آگاهی :
دعا کننده جهت گیری دعاها را از آخرت به سوی دنیا و از معنویات به سوی مادیات داشته باشد .
هشتمین آگاهی :
دعا کننده بداند که دعا علاوه بر جلب منفعت مادی و معنوی محسوس فوائد دیگری نیز دارد که با عقل ناقص بشری امکان درک همه آن برای عموم انسانها ممکن نیست ، مانند :
1 – بر طرف ساختن بلای حاضر و نازل .
2 – بر طرف ساختن بلای محتمل و غیر نازل .
3 - دوام نعمت های مادی و معنوی موجود .
4 – تخفیف بلا .
5 – فایده جبرانی ( جبران گذشته ) .
6 – فایده ترفیعی ( ارتقاء مقام ) .
7 – فایده تثبیتی ( ابقاء مقام ) .
8 – فائده معرفتی و تربیتی و سازندگی .
و بی شمار فائده دیگر در حوزه های مختلف فردی اجتماعی اقتصادی و ......... .
نهمین آگاهی :
دعا کننده می بایست مصداق اتم آیه شریفه :
یا ایها الذین آمنوا و ابتغوا الیه الوسیلة ذوات مقدسه اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام را به عنوان واسطه های بزرگ فیض الهی و ضامن های معتبر الهی به پیشگاه خداوند متعال معرفی نماید لذا فرموده اند قبل از دعا و بعد از دعا و حتی در میان دعاهایتان صلوات داشته باشید چرا که اهل بیت علیهم السلام ضامن و صلوات هم ضمانت نامه دعا کنندگان است و این همان دعاییست که همیشه مستجاب است و شرط استجابت سایر دعاهاست .
دهمین آگاهی :
دعا کننده می بایست تا حد امکان آداب و شرائط استجابت را فراهم نماید که جزئیات آن در احادیث نورانی اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام وارد شده است ، در این خصوص کتاب شریف عدة الداعی مرحوم ابن فهد حلی و کتاب « سلوة الحزین » معروف به « الدعوات » مرحوم قطب الدین سعید بن هبة الله راوندی ( قطب راوندی ) را توصیه می نماییم که هر دو ترجمه فارسی نیز شده است .
این مبحث همچنان ادامه دارد .
و من الله التوفیق
بر طریق اهل بیت | 13:22 - چهارشنبه چهاردهم بهمن 1388